Nowe, immunologiczne spojrzenie na patogenezę miażdżycy

Jacek Jawień

Abstrakt
Miażdżyca była przez długi czas uważana wyłącznie za chorobę zwyrodnieniową, jednak obecnie wiadomo, że jest to choroba o podłożu zapalnym. Poniższy artykuł opisuje historię dochodzenia do nowej, immunologicznej koncepcji patogenezy miażdżycy, z uwzględnieniem istotnej roli eksperymentalnego modelu miażdżycy – myszy z wyłączonym genem dla apolipoproteiny E. Spektakularnego i jednoznacznego dowodu na istotny wpływ zapalenia w miażdżycy długo brakowało. Dowodu tego dostarczyło nowe narzędzie badawcze – myszy z zastosowaną techniką celowania genowego, za której wynalezienie Mario R. Capecchi, Martin J. Evans oraz Oliver Smithies otrzymali w 2007 roku Nagrodę Nobla w dziedzinie medycyny. Kluczowym etapem rozwoju miażdżycy jest prezentacja antygenu przez makrofagi limfocytom T. Antygenem tym może być fragment „strawionej” przez makrofag, utlenionej lipoproteiny o małej gęstości, białko szoku cieplnego 60, β2‑glikoproteina I lub fragmenty antygenów bakteryjnych. Do zaistnienia interakcji pomiędzy komórkami immunologicznymi konieczna jest obecność na powierzchni makrofagów receptora CD40 oraz jego liganda CD40L na powierzchni limfocytów T. W wyniku oddziaływania tych komórek następuje odpowiedź immunologiczna typu T helper 1 (Th1 – komórkowa) lub typu T helper 2 (Th2 – humoralna). Uważa się obecnie, że odpowiedź typu Th1 i jej mediatory: interferon γ, czynnik martwicy nowotworów α, interleukina 1, interleukina 12 oraz interleukina 18 przyspieszają rozwój miażdżycy, podczas gdy odpowiedź typu Th2 i jej mediatory: interleukina 4, interleukina 5, interleukina 10 oraz interleukina 13 hamują rozwój miażdżycy. Miażdżyca jest zatem przewlekłą chorobą zapalną, często zapoczątkowaną i rozwijającą się pod wpływem hipercholesterolemii. Obecnie hipercholesterolemię oraz zapalenie określa się jako „wspólników przestępstwa”. Koncepcja miażdżycy jako zapalenia ukształtowała się dopiero w ostatnich latach, lecz obecnie jest już niekwestionowaną zdobyczą nauki, niosącą za sobą również określone konsekwencje terapeutyczne.

Słowa kluczowe
miażdżyca, odporność, patogeneza miażdżycy, zapalenie

Pol Arch Med Wewn, 2008; 118 (3): 127-131

PMID: 18476459

Pobierz artykuł (PDF): EN   PL