Wskazania do przeszczepienia komórek krwiotwórczych

Jerzy Hołowiecki

Abstrakt
Przeszczepianie komórek krwiotwórczych (hematopoietic stem cell transplantation – HSCT) pobranych ze szpiku lub z krwi obwodowej stosowane jest jako procedura lecznicza od połowy lat 70. ubiegłego wieku. Do rejestru europejskiego EBMT (European Group for Blood and Marrow Transplantation) w ostatnich latach zgłaszanych jest około 23 500 przeszczepień, w tym 38% alogenicznych i 62% autologicznych. Wskaźnik częstości wykonywania zabiegów HSCT w najwyżej rozwiniętych krajach sięga 400/10 mln mieszkańców/rok, w Polsce 220/10 mln/rok. Dalsza poprawa wymaga zarówno zwiększenia finansowania, jak i udoskonalenia całego systemu służby zdrowia. Kwalifikacja do przeszczepienia wymaga porównania ryzyka związanego z samą chorobą i ryzyka związanego z samą procedurą przeszczepową, uzależnionego od: zaawansowania choroby, wieku pacjenta, czasu od rozpoznania do przeszczepienia, rodzaju przeszczepu (od rodzeństwa, od osoby niespokrewnionej), płci dawcy i cech indywidualnych. Zgodnie z zaleceniami EBMT przyjmuje się następujące kategorie wskazań: „standardowe postępowanie” – S (standard of care), „opcja kliniczna” – CO (clinical option), wskazanie o charakterze „rozwojowym” – D (developmental) i kategoria „na ogół niezalecane” – NR (generally not recomended). Tabelaryczne zestawienia wskazań mają charakter orientacyjny, każdy przypadek trzeba bowiem rozważać indywidualnie. Najogólniej rzecz ujmując, najczęstszymi wskazaniami do leczenia autoprzeszczepieniem są: szpiczak plazmocytowy, chłoniaki złośliwe i białaczka szpikowa ostra, natomiast głównymi wskazaniami do aloprzeszczepienia szpiku są ostre białaczki szpikowe (33% wszystkich alotransplantacji), białaczki limfoblastyczne, zespoły dysmielopoetyczne, białaczka szpikowa przewlekła niedająca się opanować inhibitorami kinazy tyrozynowej, a w dalszej kolejności nowotwory układu limfocytowego oraz choroby nienowotworowe (aplazja szpiku, ciężkie niedobory immunologiczne, napadowa nocna hemoglobinuria itp.).

Słowa kluczowe
Przeszczepianie komórek krwiotwórczych (hematopoietic stem cell transplantation – HSCT) pobranych ze szpiku lub z krwi obwodowej stosowane jest jako procedura lecznicza od połowy lat 70. ubiegłego wieku. Do rejestru europejskiego EBMT (European Group for Blood and Marrow Transplantation) w ostatnich latach zgłaszanych jest około 23 500 przeszczepień, w tym 38% alogenicznych i 62% autologicznych. Wskaźnik częstości wykonywania zabiegów HSCT w najwyżej rozwiniętych krajach sięga 400/10 mln mieszkańców/rok, w Polsce 220/10 mln/rok. Dalsza poprawa wymaga zarówno zwiększenia finansowania, jak i udoskonalenia całego systemu służby zdrowia. Kwalifikacja do przeszczepienia wymaga porównania ryzyka związanego z samą chorobą i ryzyka związanego z samą procedurą przeszczepową, uzależnionego od: zaawansowania choroby, wieku pacjenta, czasu od rozpoznania do przeszczepienia, rodzaju przeszczepu (od rodzeństwa, od osoby niespokrewnionej), płci dawcy i cech indywidualnych. Zgodnie z zaleceniami EBMT przyjmuje się następujące kategorie wskazań: „standardowe postępowanie” – S (standard of care), „opcja kliniczna” – CO (clinical option), wskazanie o charakterze „rozwojowym” – D (developmental) i kategoria „na ogół niezalecane” – NR (generally not recomended). Tabelaryczne zestawienia wskazań mają charakter orientacyjny, każdy przypadek trzeba bowiem rozważać indywidualnie. Najogólniej rzecz ujmując, najczęstszymi wskazaniami do leczenia autoprzeszczepieniem są: szpiczak plazmocytowy, chłoniaki złośliwe i białaczka szpikowa ostra, natomiast głównymi wskazaniami do aloprzeszczepienia szpiku są ostre białaczki szpikowe (33% wszystkich alotransplantacji), białaczki limfoblastyczne, zespoły dysmielopoetyczne, białaczka szpikowa przewlekła niedająca się opanować inhibitorami kinazy tyrozynowej, a w dalszej kolejności nowotwory układu limfocytowego oraz choroby nienowotworowe (aplazja szpiku, ciężkie niedobory immunologiczne, napadowa nocna hemoglobinuria itp.).

Pol Arch Med Wewn, 2008; 118 (11): 658-663

PMID: 19140570

Pobierz artykuł (PDF): EN   PL