Stosowanie L‑asparaginazy w leczeniu dorosłych chorych na ostrą białaczkę limfoblastyczną. Rekomendacje Polskiej Grupy ds. Leczenia Białaczek u Dorosłych

Beata Piątkowska‑Jakubas, Małgorzata Krawczyk‑Kuliś, Sebastian Giebel, Maria Adamczyk‑Cioch, Anna Czyż, Ewa Lech‑Marańda, Monika Paluszewska, Grażyna Pałynyczko, Jarosław Piszcz, Jerzy Hołowiecki

Abstrakt
L‑asparaginaza jest enzymem z grupy hydrolaz katalizującym rozszczepienie L‑asparaginy, endogennego aminokwasu niezbędnego do funkcjonowania niektórych komórek nowotworowych, zwłaszcza limfoblastów. W większości komórek ludzkich niedobór endogennej asparaginy może być kompensowany na drodze alternatywnej syntezy z kwasu asparaginowego i glutaminy z udziałem syntetazy asparaginowej. Eliminacja L‑asparaginy z osocza pod wpływem L‑asparaginazy prowadzi do zahamowania syntezy RNA, DNA i białek, a w konsekwencji do apoptozy komórek blastycznych. Ze względu na unikatowy mechanizm działania przeciwnowotworowego L‑asparaginaza została wprowadzona do polichemioterapii stosowanej w ostrej białaczce limfoblastycznej u dzieci i dorosłych, co przyczyniło się do istotnej poprawy wyników leczenia i osiągnięcia 90% całkowitych remisji. Jednak mimo dużej skuteczności klinicznej działanie L‑asparaginazy może zwiększać ryzyko wystąpienia zakrzepicy. Zahamowanie syntezy białek jest przyczyną większości powikłań obserwowanych w trakcie leczenia zarówno preparatem w postaci natywnej, jak i pegylowanej, takich jak upośledzenie funkcji wątroby, trzustki i ośrodkowego układu nerwowego. Powikłania zakrzepowe wynikają z zahamowania syntezy inhibitorów krzepnięcia (głównie antytrombiny) i występują u 1,1–4% chorych leczonych asparaginazą pegylowaną oraz u 2,1–15% chorych otrzymujących preparat natywny. W artykule omówiono możliwości optymalizacji terapii L‑asparaginazą.

Słowa kluczowe
asparaginaza natywna, asparaginaza pegylowana, niedobór antytrombiny

Pol Arch Med Wewn, 2008; 118 (11): 664-669

PMID: 19140571

Pobierz artykuł (PDF): EN   PL