Stężenie hemoglobiny i metabolitów peroksydacji lipidów we krwi, aktywność katalazy
w erytrocytach oraz szczytowy przepływ wydechowy u osób narażonych biernie na dym tytoniowy

Marcin Zawadzki, Paweł Gać, Rafał Poręba, Eugenia Murawska‑Ciałowicz, Tomasz Wielkoszyński, Lidia Januszewska, Krystyna Pawlas, Ryszard Andrzejak

Abstrakt
Wprowadzenie. Narażenie na dym tytoniowy jest bardzo istotnym czynnikiem ryzyka rozwoju chorób układu oddechowego oraz sercowo‑naczyniowego i chorób nowotworowych. Narażenie bierne jest powszechne; osoby narażone często nie zdają sobie z niego sprawy. Markerem narażenia na dym tytoniowy są metabolity nikotyny: kotynina i trans‑3’-hydroksykotynina. Cele. Celem pracy była ocena stopnia narażenia biernego na dym tytoniowy wśród studentów oraz wpływ tego narażenia na stężenie hemoglobiny we krwi, szczytowy przepływ wydechowy (peak expiratory flow – PEF), stopień peroksydacji lipidów oraz aktywność enzymów antyoksydacyjnych. Pacjenci i metody. Badaniami objęto 104 osoby, podzielone ze względu na stężenie metabolitów nikotyny we krwi na 3 podgrupy: podgrupa I – stężenie metabolitów >100 ng/ml (narażenie silne), podgrupa II – stężenie metabolitów 10–100 ng/ml, podgrupa III – stężenie metabolitów <10 ng/ml. U osób objętych badaniem oznaczono stężenia hemoglobiny we krwi, wartości PEF, stężenia metabolitów peroksydacji lipidów: dialdehydu malonowego i 4‑hydroksynonenalu (MDA + 4‑HNE) oraz aktywności katalazy (CAT). Wyniki. Stwierdzono istotne statystycznie różnice stężeń metabolitów peroksydacji lipidów i aktywności CAT. Stężenie MDA + 4‑HNE było większe w podgrupie I niż w podgrupie II oraz w podgrupie I niż w podgrupie III (I: 3,84 ±1,64 mmol/l; II: 2,25 ±0,94 mmol/l; III: 1,90 ±0,82 mmol/l; pI–II <0,01; pI–III <0,001). Aktywność CAT była istotnie statystycznie mniejsza w podgrupie I niż w podgrupie III (I: 0,38 ±0,01 × 106 IU/g hemoglobiny [Hb]; II: 0,38 ±0,03 × 106 IU/g Hb; III: 0,41 ±0,04 × 106 IU/g Hb; pI–III <0,05). Wnioski. Bierne narażenie na dym tytoniowy w badanej populacji studentów jest powszechne. Obserwowane efekty tego narażenia są zbliżone do skutków czynnego palenia papierosów. Postuluje się działania zmierzające do ograniczenia biernego narażenia na dym tytoniowy.

Słowa kluczowe
bierne palenie tytoniu, enzymy antyoksydacyjne, kotynina, peroksydacja lipidów

Pol Arch Med Wewn, 2008; 118 (12): 705-712

PMID: 19202948

Pobierz artykuł (PDF): EN   PL