Hiperkaliemia jatrogenna jako istotny problem terapii chorób sercowo-naczyniowych u starszych chorych

Beata Wożakowska-Kapłon, Iwona Janowska-Molenda

Abstrakt
Wprowadzenie Terapia chorób sercowo-naczyniowych w ostatnich 2 dekadach uległa gwałtownej ewolucji. Powszechnie stosowane są w kardiologii klasy leków, zwłaszcza inhibitory osi renina– angiotensyna–aldosteron (RAA), wpływające na gospodarkę potasową na poziomie nerek i układu pokarmowego, a prowadzące do hiperkaliemii. Hiperkaliemia jatrogenna prowadzi do poważnych zaburzeń funkcji mięśni oraz układu nerwowego i sercowo-naczyniowego. Cele Celem pracy była ocena częstotliwości występowania i klinicznego przebiegu jatrogennej umiarkowanej i ciężkiej hiperkaliemii u chorych hospitalizowanych z przyczyn sercowo-naczyniowych. Pacjenci i metody W latach 2005–2006 wśród 5553 wszystkich chorych przebywających na I Klinicznym Oddziale Kardiologii Świętokrzyskiego Centrum Kardiologii w Kielcach przeprowadzono retrospektywną analizę 26 przypadków jatrogennej hiperkaliemii. Stanowili oni 0,46% wszystkich pacjentów leczonych w tym czasie w Oddziale. Analizą objęto chorych z umiarkowaną i ciężką hiperkaliemią. Wyniki Stężenie potasu przy przyjęciu do szpitala wynosiło >6,0 mmol/l. Pacjenci przyjmowali uprzednio w monoterapii lub w skojarzeniu następujące leki: inhibitory konwertazy angiotensyny, antagonistów receptora typu 1 dla angiotensyny II, spironolakton, leki blokujące kanały sodowe nabłonka kanalikowego (amiloryd, triamteren), β-adrenolityki lub suplementację potasu. Średni wiek chorych wynosił 79 lat, 80% stanowiły kobiety. Średnie stężenie potasu we krwi stwierdzane przy przyjęciu wynosiło 7,3 mmol/l, a przy wypisie – 5,1 mmol/l. U 21 pacjentów (81%) obserwowano zaburzenia przewodzenia przedsionkowo-komorowego (AV) pod postacią bloku AV III°, przy czym 13 osób (50%) wymagało czasowej stymulacji serca. U 24 chorych (85%) występowało przy przyjęciu do szpitala podwyższone stężenie parametrów wydolności nerek. Średnie stężenie kreatyniny przy przyjęciu wynosiło 2,64 mg/dl, przy wypisie – 2,06 mg/dl. Dziesięcioro z 26 pacjentów hospitalizowanych z powodu hiperkaliemii (38%) chorowało na cukrzycę, a 21 chorych (81%) miało w wywiadzie nadciśnienie tętnicze. Pomimo intensywnego leczenia 3 chorych zmarło. Wnioski W czasie leczenia ambulatoryjnego należy szczególnie ostrożnie stosować polipragmazję oraz właściwie kontrolować parametry wydolności nerek i stężenia elektrolitów u chorych w podeszłym wieku otrzymujących antagonistów układu RAA, zarówno przed włączeniem terapii jak i podczas jej trwania.

Słowa kluczowe
choroby sercowo‑naczyniowe, hiperkaliemia jatrogenna, podeszły wiek

Pol Arch Med Wewn, 2009; 119 (3): 141-147

PMID: 19514643

Pobierz artykuł (PDF): EN   PL