Artykuły przeglądowe, przeglądy systematyczne i metaanalizy – którym można ufać?

Przemysław Ryś, Magdalena Władysiuk, Iwona Skrzekowska-Baran, Maciej T. Małecki

Abstrakt
Znaczna liczba prac naukowych publikowanych każdego roku wymaga od lekarzy praktyków umiejętności ich selekcjonowania oraz korzystania z opracowań wtórnych, takich jak wytyczne, prace poglądowe, metaanalizy i przeglądy systematyczne. Celem niniejszego artykułu jest omówienie podstawowych różnic pomiędzy metaanalizami a przeglądami systematycznymi. Metaanaliza to matematyczny sposób kumulacji i analizy wyników kilku lub większej liczby badań, który może być, ale nie zawsze jest, poprzedzony przeglądem systematycznym. Przegląd systematyczny to wieloetapowy proces zmierzający do odnalezienia wszystkich wiarygodnych informacji dotyczących danego problemu klinicznego. Pozwala on w sposób obiektywny i zgodny ze stanem aktualnej wiedzy udzielić odpowiedzi na zadany temat, dlatego też stanowi podstawę przy podejmowaniu decyzji klinicznych. Prawidłowy przegląd systematyczny powinien uwzględniać: 1) zdefiniowanie pytania klinicznego, 2) określenie kryteriów włączenia i wykluczenia, 3) kompleksowe przeszukanie źródeł informacji medycznej na podstawie strategii wyszukiwania, 4) krytyczną ocenę wiarygodności włączonych badań klinicznych, 5) ilościową i jakościową syntezę danych, 6) wnioskowanie wykorzystujące zebrane dane. Powyższe etapy postępowania, sformułowane >10 lat temu przez Cook i wsp., pozwalają odróżnić wiarygodny przegląd systematyczny od przeglądu quasi-systematycznego, a także wiarygodną metaanalizę poprzedzoną przeglądem systematycznym od potencjalnie mylącej metaanalizy bez przeglądu systematycznego.

Słowa kluczowe
cukrzyca, metaanaliza, przegląd systematyczny

Pol Arch Med Wewn, 2009; 119 (3): 148-156

PMID: 19514644

Pobierz artykuł (PDF): EN   PL