Osteoporoza posteroidowa

Lucyna Papierska, Michał Rabijewski

Abstrakt
Przewlekła steroidoterapia wiąże się z licznymi powikłaniami, wśród których jednym z częstszych jest osteoporoza. Zagraża ona każdemu choremu leczonemu dawką co najmniej 7,5 mg prednizolonu przez ponad 3 miesiące. Podczas przewlekłej steroidoterapii dochodzi do zahamowania kościotworzenia i pobudzenia resorpcji tkanki kostnej, rozwija się ujemny bilans wapniowy, często z wtórną nadczynnością przytarczyc, powstają ogniska osteomalacji i jałowej martwicy kości. Ryzyko rozwoju osteoporozy i złamań jest większe u kobiet, osób z niedowagą, palących papierosy, po przebytych złamaniach oraz wśród chorych na reumatoidalne zapalenie stawów. Pojawiająca się często miastenia zwiększa dodatkowo ryzyko upadków, a także złamań trzonów kręgowych i żeber. Steroidoterapia zwiększa też ryzyko złamań kości długich, w tym – bliższej nasady kości udowej. Ryzyko złamań u pacjentów leczonych z powodu osteoporozy posteroidowej jest znacznie większe, niż można by przewidzieć na podstawie oceny gęstości mineralnej kości (bone mass density – BMD). Dlatego też u chorego zażywającego glukokortykoidy leczenie zapobiegające złamaniom kości należy włączyć jak najwcześniej – nawet jeżeli w badaniu densytometrycznym nie stwierdzono osteoporozy. Do rozpoczęcia farmakoterapii upoważnia już T-score wynoszący –1,5. Uzupełnienie niedoborów wapnia, łącznie z podaniem witaminy D lub jej aktywnych metabolitów, jest pierwszym etapem profilaktyki i leczenia. W pierwszej fazie leczenia stosuje się leki o potwierdzonej skuteczności w zapobieganiu złamaniom w osteoporozie posteroidowej – aminobisfosfoniany (alendronian i risedronian). Do leczenia włączane są także estrogeny, testosteron, selektywne modulatory receptora estrogenowego oraz leki działające anabolicznie na tkankę kostną (parathormon, dehydroepiandrosteron, ranelinian strontu).

Słowa kluczowe
osteoporoza posteroidowa, steroidoterapia

Pol Arch Med Wewn, 2007; 117 (8): 363-369

PMID: 18018384

Pobierz artykuł (PDF): EN   PL