Znaczenie zespołu antyfosfolipidowego i przeciwciał antyfosfolipidowych u chorych na toczeń rumieniowaty układowy w ocenie ryzyka rozwoju subklinicznej miażdżycy

Katarzyna Fischer, Marek Brzosko, Anna Walecka, Lidia Ostanek, Marcin Sawicki

Abstrakt
Wprowadzenie. Miażdżyca stanowi istotny problem kliniczny u chorych na toczeń rumieniowaty układowy (systemic lupus erythematosus – SLE), bowiem może być przyczyną poważnych powikłań ze strony układu sercowo-naczyniowego i ośrodkowego układu nerwowego. Cele. Ocena, czy zespół antyfosfolipidowy (antiphospholipid syndrome – APS) i przeciwciała antyfosfolipidowe (antiphospholipid antibodies – aPL) stanowią czynnik ryzyka rozwoju subklinicznej miażdżycy u chorych na SLE. Pacjenci i metody. Zbadano 103 chorych na SLE i 30 zdrowe osoby stanowiące grupę kontrolną. Współistnienie APS stwierdzono u 35 chorych. Oceny subklinicznych zmian miażdżycowych dokonano na podstawie pomiaru grubości kompleksu błony wewnętrznej i środkowej (intima-media thickness – IMT) w badaniu ultrasonograficznym w prezentacji B. Uwzględniono klasyczne czynniki ryzyka miażdżycy oraz oznaczono profil aPL: przeciwciała antykardiolipinowe (anticardiolipin antibodies – aCL), przeciwciała przeciwko β2 glikoproteinie-I, przeciwko protrombinie (antiprothrombin antibodies – aPT), przeciwko utlenionym lipoproteinom o niskiej gęstości i antykoagulant tocznia (lupus anticoagulant – LA). Analizę statystyczną przeprowadzono za pomocą testu χ2 Yatesa, χ2 Pearsona, korelacji rank Spearmana, a także zastosowano wieloczynnikowy model regresji logistycznej z analizą krokową wsteczną. Wyniki. Wykazano istotną różnicę w częstości pogrubienia IMT u chorych na SLE w porównaniu z grupą kontrolną (p = 0,0002). Stwierdzono, że współistnienie APS stanowi czynnik ryzyka dla pogrubienia IMT w zakresie wartości średnich (iloraz szans [odds ratio – OR]: 3,41; 95% CI: 1,0–11,5). Wykazano, że obecność aPL wiąże się z istotnie wyższym ryzykiem pogrubienia IMT w zakresie 0,66–0,86 mm. Najwyższe ryzyko stwierdzono w przypadku obecności aPT w klasie immunoglobuliny A (IgA) (OR: 5,50; 95% CI: 1,1–30,2), aCL w klasie immunoglobuliny M (IgM) (OR: 4,36; 95% CI: 1,1–20,7), LA (OR: 4,02; 95% CI: 1,1–19,4) oraz aCL w klasie immunoglobuliny G (IgG) (OR: 2,99; 95% CI: 1,1–9,7). Ponadto u chorych z pogrubieniem IMT istotnie częściej stwierdzano chorobę niedokrwienną serca i zawał serca oraz nefropatię. Wnioski. U chorych na SLE istotnie częściej, w porównaniu do populacji ogólnej, dochodzi do rozwoju subklinicznych zmian miażdżycowych. Współistnienie APS i obecność aPL stanowią czynniki ryzyka dla rozwoju subklinicznych zmian miażdżycowych u chorych na SLE. Pogrubienie IMT wiąże się u chorych na SLE z istotnie większym ryzykiem wystąpienia powikłań ze strony układu sercowo-naczyniowego.

Słowa kluczowe
grubość kompleksu błony wewnętrznej i środkowej, miażdżyca, przeciwciała antyfosfolipidowe, toczeń rumieniowaty układowy, zespół antyfosfolipidowy

Pol Arch Med Wewn, 2007; 117 (SUPPLEMENT 1): 13-17

PMID: 18778013

Pobierz artykuł (PDF):    PL