Zmiany oczne u chorych na toczeń rumieniowaty układowy i zespół antyfosfolipidowy

Lidia Ostanek, Monika Modrzejewska, Danuta Bobrowska-Snarska, Marek Brzosko

Abstrakt
Wprowadzenie. Toczeń rumieniowaty układowy (systemic lupus erythematosus – SLE) jest chorobą układową tkanki łącznej o bogatej symptomatologii i może być przyczyną uszkodzenia wielu narządów i tkanek. Zmiany w narządzie wzroku w przebiegu SLE nie należą do najczęstszych, ale mogą doprowadzić do trwałych powikłań okulistycznych ze ślepotą włącznie. Cele. Celem pracy była ocena częstości występowania zmian w narządzie wzroku u chorych na SLE i na SLE z zespołem antyfosfolipidowym (antiphospholipid syndrome – APS) oraz ustalenie, czy przeciwciała antyfosfolipidowe stanowią istotny czynnik ryzyka tych powikłań. Pacjenci i metody. Zbadano 75 chorych na SLE. U 26 rozpoznano APS. U wszystkich przeprowadzono pełne badanie internistyczne i okulistyczne. Wykonano badania biochemiczne z uwzględnieniem zaburzeń węglowodanowych i lipidowych oraz badania serologiczne typowe dla SLE i APS. Wyniki. Dolegliwości ze strony narządu wzroku zgłaszało 36 chorych (48%), z czego najczęstszą był objaw suchego oka (20 chorych). Obniżenie ostrości wzroku stwierdzono u 17 badanych (22,6%). Objawy zajęcia spojówek stwierdzono u 8 chorych (10,67%), zmętnienie soczewek u 31 (41,3%), a zmiany zwyrodnieniowe w ciele szklistym u 40 badanych (53,3%). Odchylenia w badaniu siatkówki występowały u 15 chorych (20%), najczęściej były to wysiękowe zmiany podsiatkówkowe w okolicy plamki (8 badanych). Zmiany w plamce stwierdzono u 8 chorych, w 2 przypadkach były to zmiany degeneracyjne suche, a w 6 – wysiękowe lub z wylewami krwi. Nieprawidłowości w przebiegu i kalibrze naczyń występowały u 33 chorych (44%). U 4 chorych występowały zmiany w obrębie tarczy nerwu wzrokowego. Wyniki testu Schirmera były nieprawidłowe u 43 badanych (57,3%), ale tylko u 4 rozpoznano zespół Sjögrena. W grupie chorych na SLE stwierdzano istotnie wyższe wartości ciśnienia wewnątrzgałkowego. Obecność przeciwciał antykardiolipinowych (anticardiolipin antibodies – aCL) klasy IgG (aCL IgG) wiązała się z ryzykiem pogorszenia ostrości wzroku. U chorych z obecnością antykoagulantu toczniowego i przeciwciał przeciw β2 glikoproteinie-I (anty-β2GPI) częściej występowały objawy zajęcia spojówek. U chorych z obecnością aCL w klasie IgM i anty-β2GPI rzadziej obserwowano objaw suchego oka. Wnioski. Istotnymi czynnikami powikłań ocznych u chorych na SLE były: wysoka aktywność choroby (zajęcie spojówek, soczewek, tęczówki, siatkówki, plamki, naczyń i tarczy nerwu wzrokowego [n. II]), późne rozpoznanie SLE (zmiany w siatkówce i spojówkach), nadciśnienie tętnicze (upośledzenie ostrości wzroku, zmętnienie soczewek, powikłania naczyniowe), wiek chorych (pogorszenie ostrości wzroku, zmętnienie soczewek, retinopatia), zaburzenia gospodarki węglowodanowej (zmiany w tarczy n. II) i obecność przeciwciał przeciwko dwuniciowemu DNA (retinopatia).

Słowa kluczowe
ciało szkliste, powikłania oczne, przeciwciała antyfosfolipidowe, siatkówka, soczewki, toczeń rumieniowaty układowy, zespół antyfosfolipidowy

Pol Arch Med Wewn, 2007; 117 (SUPPLEMENT 1): 18-23

PMID: 18778014

Pobierz artykuł (PDF):    PL