120-lecie Towarzystwa Internistów Polskich

TOWARZYSTWO INTERNISTÓW POLSKICH (1906–2026)

Wprowadzenie

Towarzystwo Internistów Polskich (TIP) jest stowarzyszeniem skupiającym lekarzy chorób wewnętrznych. Podstawowym celem organizacji, zgodnie ze Statutem TIP, jest wspieranie rozwoju medycyny wewnętrznej, promowanie wiedzy z zakresu chorób wewnętrznych, kształcenie specjalistyczne i ustawiczne oraz umacnianie i reprezentowanie środowiska polskich internistów.

TIP powstało w 1906 r. a jego utworzenie było związane z wyodrębnieniem się nauki o chorobach wewnętrznych jako odrębnej specjalizacji lekarskiej, co było zgodne z ogólnoświatowym rozwojem medycyny. Drugim, istotnym problemem było pokonanie przeszkód ze strony zaborców, niechętnych do tworzenia polskich, narodowych stowarzyszeń naukowych i zawodowych.

Wyodrębnienie interny jako samodzielnej specjalności lekarskiej

Interna, czyli nauka o chorobach wewnętrznych, wyłoniła się z medycyny klinicznej w drugiej połowie XIX wieku. Wyodrębnienie się interny nie było oddzieleniem się kolejnej specjalności,  ponieważ nauka o chorobach wewnętrznych reprezentowała nowy paradygmat podejścia do zagadnień klinicznych. Interna, w swoim założeniu jest działem medycyny klinicznej zajmującym się chorobami „narządów wewnętrznych”. W przeciwieństwie do innych specjalności możliwość badania narządów wewnętrznych zrodziła się dopiero na przełomie XVIII i XIX wieku, początkowo jako wprowadzenie opukiwania, a potem osłuchiwania. Opukiwanie wprowadził Leopold Auenbrugger (1722–1809) w 1761 r. w Wiedniu. Osłuchiwanie w 1819 r. wprowadził René Théophile Laennec (1781–1826) w Paryżu. Były to metody pozwalające na pośrednie wnioskowanie o stanie wybranych narządów wewnętrznych. Interpretacja wyników tych badań wymagała stworzenia koncepcji zmian zachodzących w narządach wewnętrznych chorego, które odpowiadają za zmienione wyniki badania. To stanowiło największą odmienność interny, ponieważ było po raz pierwszy w dziejach medycyny wprowadzeniem analizy patofizjologicznej opartej na wynikach badania indywidualnego chorego. Rozwój tych metod połączony ze szczegółową obserwacją, a w niektórych przypadkach badaniem zmian anatomopatologicznych ocenianych sekcyjnie, pozwolił na stworzenie fizjopatologicznego paradygmatu dynamicznej oceny przyżyciowej choroby. W kolejnych dekadach pojawiły się pierwsze metody diagnostyki biochemicznej oraz badania czynnościowe. To wszystko zdecydowało o odmienności interny i jej szybkiego rozwoju. Należy podkreślić, że od początku nauka o chorobach wewnętrznych podchodziła holistycznie oceniając całego chorego, a nie koncentrując się na poszczególnych narządach. W pierwszych dekadach interna była przeciwstawiana dyscyplinom zabiegowym. Z czasem arsenał diagnostyczny i lecznicy omawianej specjalności rozszerzył się o metody z pogranicza technik inwazyjnych i operacyjnych.

W drugiej połowie XIX wieku zapoczątkowano spotkania lekarzy, tak o charakterze międzynarodowym jak i krajowym. Pomysł organizacji międzynarodowych kongresów lekarskich (International Congress of Medicine, Congrès International de Médecine) przedstawił w 1865 r. francuski lekarz Henri Giutrac, proponując spotkanie lekarzy uczestniczących w Wystawie Światowej w Paryżu. Tak doszło do organizacji I Kongresu w 1867 r. Paryżu. Kolejne kongresy były organizowane co dwa-cztery lata i szybko stały się najważniejszym forum medycznym na świecie. Do roku 1913 odbyło się siedemnaście kongresów. Program kongresów był podzielony na sesje obejmujące poszczególne specjalizacje. Medycyna wewnętrzna stała się tematem odrębnej sesji począwszy od X Międzynarodowego Kongresu Medycznego, który miał miejsce w Berlinie w dniach 4-9 sierpnia 1890 r.

W niektórych krajach w ostatnich dekadach XIX wieku zaczęto powoływać stowarzyszenia lekarzy internistów. Uważa się, że jedno z pierwszych europejskich towarzystw internistycznych powstało w Wiesbaden. Dzięki inicjatywie Friedricha Theodora von Frerichsa oraz członków-założycieli: Carla Gerhardta, Ernsta Viktora von Leyden, Adolfa Kussmaula i Eugena Seitza w dniu 20 kwietnia 1882 r. odbył się I Kongres Medycyny Wewnętrznej. Dał on początek Deutsche Gesellschaft für Innere Medizin, a kongresy organizowane są corocznie w Wiesbaden. W zjazdach internistów niemieckich uczestniczyli lekarze polscy, przede wszystkim z zaboru niemieckiego. Tym samym problematyka naukowa, kliniczna i organizacyjna tam prezentowana trafiała do polskich kręgów lekarskich.

Od 1869 r. organizowane są Zjazdy lekarzy i Przyrodników Polskich. Ich organizacja napotykała na ogromne trudności ze strony władz państw zaborczych. W okresie zaborów większość zjazdów odbyła się w Krakowie i Lwowie, ponieważ władze austriackie były najbardziej liberalne. W 1884 r. zjazd odbył się w Poznaniu, ale kolejny planowany na rok 1898 w tym mieście został zakazany przez władze pruskie. Władze rosyjskie w ogóle nie wyrażały zgody na stowarzyszenia i zjazdy polskie.

Myśl powołania organizacji polskich internistów zrodziła się wcześnie. W Międzynarodowym Kongresie Medycznym w Sesji Internistycznej w 1890 r. uczestniczył Władysław Antoni Gluziński. Wygłosił również prace w Sesji Chorób Wewnętrznych na kolejnym Międzynarodowym Kongresie Medycznym w Rzymie.

Najstarsza wzmianka o inicjatywie powołania polskiego towarzystwa pochodzi z dnia 20 lipca 1891 roku, i jest nią wniosek Edwarda Jana Sasa-Korczyńskiego przedstawiony podczas VI Zjazdu Lekarzy i Przyrodników Polskich w Krakowie. Wniosek postulował organizację corocznych zjazdów polskich internistów i utworzenie w tym celu organizacji o charakterze „stałego komitetu zjazdów”. Powołano wtedy komitet przygotowawczy, ale nie wiadomo czy rozpoczął on pracę. Organizację sesji internistycznej planowano już w 1898 r., lecz zjazd został zakazany przez władze pruskie. W 1900 r. podczas IX Zjazdu Lekarzy i Przyrodników Polskich (Kraków 21-24 lipca) podjęto uchwałę o organizacji zjazdów internistycznych w ramach kolejnych zjazdów lekarzy i przyrodników.

Powstanie Towarzystwa Lekarzy Internistów Ziem Polskich

Rok powstania polskiej organizacji lekarzy chorób wewnętrznych jest często (nawet w uznanych publikacjach naukowych) podawany błędnie. Geneza tego błędu jest następująca. W 1906 r. powołano komitet organizacyjny Sesji Chorób Wewnętrznych, która odbyła się w dniach 22-25 lipca 1907 r. we Lwowie. Sesja była częścią X Zjazdu Lekarzy i Przyrodników Polskich, ale to było stosunkowo częstą sytuacją ze względu na trudności organizacyjne i przeszkody władz w odbyciu samodzielnego zjazdu nowego towarzystwa. Powstanie Komitetu Organizacyjnego odpowiedzialnego za przygotowanie Sesji, czyli de facto Pierwszego Zjazdu TIP było uznane za powstanie towarzystwa. Niestety, wszystkie oryginalne dokumenty spłonęły podczas Powstania Warszawskiego. Ważnym dokumentem jest artykuł rocznicowy Edwarda Szczeklika. Ogłoszony został w Polskim Archiwum Medycyny Wewnętrznej w 1966 r. w sześćdziesiątą rocznicę powstania TIP. Edward Szczeklik był związany z naszym towarzystwem od wczesnych lat tj. podjęcia pracy zawodowej w 1924 r. i dlatego zawarte we wspomnianym artykule informacje należy uważać za dane źródłowe.

Problemem stała się rejestracja towarzystwa. Władze austriackie, chociaż najbardziej liberalne ze wszystkich władz państw zaborczych, nie wyraziły zgody na nazwę: „Towarzystwo Internistów Polskich”, toteż udało się zarejestrować towarzystwo pod nazwą Towarzystwo Internistów Ziem Polskich.

W dniach 19-21 lipca 1909 r. odbył się w Krakowie samodzielny zjazd zarejestrowanego nowego towarzystwa, który nosił nazwę I Zjazd Internistów Ziem Polskich. Mimo, że był to de nomine Pierwszy Zjazd w zestawieniu zjazdów był on liczony jako zjazd drugi. Kolejny zjazd był znowu posiedzeniem Sekcji Chorób Wewnętrznych XI Zjazdu Lekarzy i Przyrodników Polskich (de facto III Zjazd) i odbył się w Krakowie w dniach 18-22 lipca 1911 r. Kolejny de facto IV Zjazd odbył się na krótko przed wybuchem Pierwszej Wojny Światowej, we Lwowie w dniach 21-22 lipca 1914 r. Nosił on nazwę Drugi Zjazd Internistów Ziem Polskich. Ze względu na stosowaną do wybuchu I wojny światowej podwójną numerację zjazdów (samodzielne zjazdy i te będące sesją Zjazdów Lekarzy i Przyrodników Polskich miały odrębne numeracje), część autorów, całkowicie błędnie, podaje rok 1909 r. tj. rok pierwszego samodzielnego zjazdu internistów polskich jako pierwszy założycielski zjazd towarzystwa czy rok powstania towarzystwa.

Potwierdzeniem poprawnej numeracji zjazdów i jednocześnie zakończeniem podwójnej numeracji był Piąty Zjazd TIP, który odbył się w wolnej Polsce, w Wilnie w dniach 8-11 lipca 1923 r. Nosił on numer „Piaty” co potwierdza współcześnie myloną numerację zjazdów, jak przedstawiono powyżej. Kolejne zjazdy, co drugi, były łączone ze Zjazdami Lekarzy i Przyrodników Polskich (w latach 1925, 1929, 1933 i 1935), co wpływało na numerację. Podczas V Zjazdu zmieniono nazwę stowarzyszenia na Towarzystwo Internistów Polskich.

Pisząc o trudnościach w działalności lekarzy polskich pod zaborami należy przypomnieć wieloletnie wysiłki lekarzy polskich, aby występować na Międzynarodowych Kongresach Medycznych jako reprezentacji Polski. Poszczególni uczestnicy kongresów tworzyli w ramach komitetu organizacyjnego tzw. komitety narodowe. Przed kilkadziesiąt lat, lekarze polscy ze wszystkich zaborów starali się o zgodę na utworzenie Polskiego Komitetu Narodowego. Ich starania były blokowane przez komitety państw zaborczych. Powstanie Towarzystwa Internistów Ziem Polskich dawało pewną nadzieję (razem z innymi polskimi organizacjami lekarskimi) na utworzenie odrębnej reprezentacji lekarzy polskich, ale starania te nie powiodły się. Po Pierwszej Wojnie Światowej zaprzestano organizacji Międzynarodowych Kongresów Medycznych, a po Drugiej Wojnie Światowej Towarzystwo Internistów Polskich w 1956 r. stało się członkiem International Society of Internal Medicine, a nieco później European Federation of Internal Medicine.

Zdjęcie z książki M. Skulimowski: Facultas Medica Cracoviensis. Kraków 1980. Uczestnicy Zjazdu Internistów Ziem Polskich w Krakowie w 1909 r.

Antoni Gluziński – założyciel Towarzystwa Internistów Polskich

Władysław Antoni Gluziński był najbardziej znanym w świecie polskim internistą końca XIX i początku XX wieku. Był profesorem trzech największych uniwersytetów polskich – w Krakowie, Lwowie i Warszawie. Pozostawił znaczący dorobek naukowy w zakresie gastrologii i innych specjalności szczegółowych nauki w chorobach wewnętrznych oraz był założycielem Towarzystwa Internistów Polskich oraz inicjatorem spotkań lekarzy słowiańskich.

Władysław Antoni Gluziński pochodził z rodziny o dużych tradycjach lekarskich. Jego ojciec Franciszek Maciej Gluziński (1823-1899) był uczestnikiem walk o niepodległość Polski i Węgier w latach 1946-1848. Był więziony w twierdzy Kufstein. W latach 1848-1854 studiował medycynę w Krakowie. Po studiach szkolił się w Wiedniu, a następnie przeniósł się na ziemie polskie pozostające pod zaborem rosyjskim. Był znanym lekarzem w mieście Sompolno na Pojezierzu Kujawskim. W czasie powstania styczniowego (1863-1864) prowadził szpital powstańczy. W 1880 r. przeniósł się do Krakowa, gdzie zamieszkał z synem. Matka Władysława Antoniego Gluzińskiego – Waleria z domu Charlais była córką francuskiego chirurga, który po wojnach napoleońskich pozostał w Polsce. Bratem Władysława Antoniego Gluzińskiego był Lesław Gluziński (1858-1932) – laryngolog, balneolog, a także koncertujący pianista i szachista. Siostrą była Zofia – żona lekarza Władysława Węgrzynowskiego.

Władysław Antoni Gluziński urodził się 18 maja 1856 r. w Włocławku nad Wisłą. Do szkoły uczęszczał w Koninie oraz w Krakowie, gdzie ukończył znane Gimnazjum św. Anny (1869-1874). Następnie studiował medycynę na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie (1874-1880). Po studiach dokształcał się w Dorpacie (obecnie Tartu, Estonia) i Wiedniu. Uzyskał też nostryfikację dyplomu na teren Rosji. Po powrocie do Krakowa został asystentem w Katedrze Fizjologii kierowanej przez Gustawa Piotrowskiego (1823-1884). Podobnie jak większość wybitnych internistów łączył zainteresowanie naukami podstawowymi z pracą w klinice. Był wolontariuszem w Katedrze i Klinice Chorób Wewnętrznych kierowanej przez Edwarda Sasa-Korczyńskiego (1844-1905). Od 1882 r. był asystentem w tej klinice. Odbył szkolenia w Lipsku (u Carla Fredricha Ludwiga), Berlinie (u Roberta Kocha), w Paryżu (u Jeana Martine Charcota). Habilitował się w 1885 r. W 1890 r. Władysław Antoni Gluziński został mianowany profesorem, a w 1893 r. powierzono mu Katedrę Patologii Ogólnej i Doświadczalnej Uniwersytetu Jagiellońskiego. Funkcję tą pełnił do 1897 r. W tym roku powstał Wydział Lekarski Uniwersytetu Lwowskiego i Władysławowi Antoniemu Gluzińskiemu powierzono Katedrę i Klinikę Patologii i Terapii Szczegółowej (czyli Chorób Wewnętrznych). Kierował nią przez 22 lata organizując wielki ośrodek naukowy i szkoleniowy. W latach 1898-1899 był dziekanem Wydziału Lekarskiego, w latach 1905-1906 rektorem, a w latach 1906-1908 prorektorem Uniwersytetu Lwowskiego. W czasie walk polsko-ukraińskich w 1918 r. był więziony. W maju 1919 r. reaktywowano Uniwersytet Warszawski i powołano Władysława Antoniego Gluzińskiego na stanowisko kierownika II Katedry i Kliniki Chorób Wewnętrznych. We Lwowie kierownictwo kliniki objął jego uczeń Roman Rencki (1867-1941). Władysław Antoni Gluziński zorganizował od podstaw w Warszawie silny ośrodek naukowy i szkoleniowy oraz leczniczy. W latach 1920-1921 był dziekanem Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Warszawskiego. Po ukończeniu 70 roku życia tj. po zakończeniu roku akademickiego 1926/27 przeszedł na emeryturę. Mieszkał w Warszawie. Zmarł 10 kwietnia 1935 r.

Działalność naukowa Władysława Antoniego Gluzińskiego dotyczyła wielu dziedzin medycyny wewnętrznej. Jako asystent kliniki Edwarda Sasa-Korczyńskiego pracował z Walerym Jaworskim – (1849-1924) jednym z twórców polskiej gastrologii. Razem zajmowali się diagnostyką czynnościową żołądka. Do osiągnięć Władysława Antoniego Gluzińskiego zaliczyć należy wprowadzenie tzw. śniadania białkowego jako testu stymulującego wydzielanie żołądka. Zawierało ono białko jaja kurzego i zastąpiło tzw. śniadanie Ewalda i Boasa wprowadzono w 1884 r. Władysław Antoni Gluziński i Walery Jaworski ustalili, że proces trawienia białka odbywa się w jelicie, a nie w żołądku, jak dotychczas sądzono. Obalili też pogląd, że kwas solny powstaje w wyniku działania kwasu mlekowego na chlorki. Najbardziej znanym odkryciem Władysława Antoniego Gluzińskiego był ogłoszony w 1902 r. test wczesnego wykrywania raka żołądka, zwany próbą Gluzińskiego. Polegał on na trzykrotnym badaniu treści żołądkowej – na czczo, po śniadaniu próbnym i po obiedzie próbnym. Za wystąpieniem raka żołądka przemawia stopniowe zmniejszanie się kwaśności treści żołądkowej (nieżyt śluzowy towarzyszący nowotworowi), a zwiększanie się kwaśności treści świadczyło za owrzodzeniem żołądka. W 1907 r. razem z M. Reichensteinem ogłosili pierwszy w literaturze światowej opis kliniczny białaczki plazmocytowej. Praca ta jest cytowana w literaturze do dzisiaj.

Władysław Antoni Gluziński, zdjęcie udostępnione autorowi przez Przemysława Gluzińskiego w 2004 r.

Władysław Antoni Gluziński na kilka lat przed śmiercią (zdjęcie udostępnione autorowi przez Przemysława Gluzińskiego w 2004 r.)

Karta tytułowa pracy Antoniego Władysława Gluzińskiego o gorączce, ze zbiorów autora

W 1896 r. Władysław Antoni Gluziński ogłosił monografię „Zarys ogólnej patologii i terapii gorączki”. Była to pierwsza w Polsce i nieliczna w świecie monografia całościowo ujmująca problem gorączki. Szkoda, że praca ta nie została przetłumaczona na język niemiecki – ówcześnie wiodący język nauk medycznych, bo na pewno wpisałaby się w rozwój medycyny światowej.

Z innych osiągnięć naukowych Władysława Antoniego Gluzińskiego wymienić należy prace kardiologiczne, m. in. rozdział o chorobach serca w pierwszym polskim podręczniku chorób wewnętrznych. Zajmował się kiłą wątroby, opisał pierwszy w Galicji przypadek zakażenia tęgoryjcem dwunastnicy. Ogłosił prace o zapaleniach płuc i gruźlicy płuc oraz prowadził badania doświadczalne nad wpływem tyreoidektomii na metabolizm białka.

Władysław Antoni Gluziński po ukończeniu studiów włączył się w działalność towarzystw naukowych. W 1891 r. został wybrany prezesem Towarzystwa Lekarskiego Krakowskiego. Był współorganizatorem (razem z Tomaszem Janiszewskim) Towarzystwa budowy sanatoriów ludowych dla chorych na gruźlicę. Z jego inicjatywy w 1908 r. otworzono pierwszą na ziemiach polskich przychodnię dla chorych na gruźlicę. Władysław Antoni Gluziński był inicjatorem i prezesem Wszechsłowiańskich Zjazdów Lekarzy. W latach 1922-1923 był prezesem Towarzystwa Lekarskiego Warszawskiego.

Polskie Archiwum Medycyny Wewnętrznej

Uczestnicy V Zjazdu Towarzystwa Internistów Polskich otrzymali pierwszy numer nowego czasopisma – Polskiego Archiwum Medycyny Wewnętrznej. Wydany został on staraniem Władysława Antoniego Gluzińskiego, który był pierwszym redaktorem naczelnym.

Karta tytułowa pierwszego numeru Polskiego Archiwum Medycyny Wewnętrznej

Władysław Antoni Gluziński zrezygnował ze stanowiska redaktora naczelnego w roku 1924, a od 1925 roku funkcję tę pełnił Władysław Janowski. Urodził się 31 października 1866 roku w Warszawie. Wczesną edukację otrzymał w domu, a następnie uczęszczał do gimnazjum i studiował medycynę w Warszawie. Władysław Janowski ukończył studia z wyróżnieniem w 1890 roku. Jeszcze jako student prowadził badania, a jego publikacja na temat patofizjologii ostrego zapalenia została nagrodzona przez Warszawską Akademię Medyczną srebrnym medalem dla wybitnych studentów. Władysław Janowski był asystentem Teodora Dunina (1854–1909) na Oddziale Chorób Wewnętrznych w Szpitalu Dzieciątka Jezus w Warszawie. Pracował również e Katedrze Patologii i Bakteriologii Uniwersytetu Warszawskiego. W 1897 roku objął stanowisko kierownika Oddziału Chorób Wewnętrznych. Tytuł profesora nadzwyczajnego przyznano mu w 1903 roku po przedstawieniu pracy doktorskiej w Akademii Medycznej w Sankt Petersburgu. Profesor Władysław Janowski miał na swoim koncie wybitne osiągnięcia naukowe. Opublikował około 100 artykułów w języku polskim oraz ponad 100 kolejnych w języku niemieckim, francuskim, angielskim, włoskim, hiszpańskim i rosyjskim. Jego prace ukazywały się w wiodących światowych czasopismach (np. The Lancet, Wienner Klinische Wochenschrift, Presse medicale, Russkii Vrach). Zakres jego badań był szeroki i obejmował między innymi bakteriologię, serologię, kardiologię oraz farmakologię. Władysław Janowski zmarł po krótkiej chorobie w Warszawie 11 kwietnia 1928 roku.

Władysław Janowski (z Polskiego Archiwum Medycyny Wewnętrznej)

Zjazdy Towarzystwa Internistów Polskich odbywały się co dwa lata. Co drugi zjazd był organizowany wspólnie ze Zjazdem Lekarzy i Przyrodników Polskich. Kolejne zjazdy odbyły się: VI Zjazd Towarzystwa Internistów Polskich (Warszawa, 12-16 lipca 1925 r.), VII Zjazd Towarzystwa Internistów Polskich (Poznań, 26-28 września 1927 r.), VIII Zjazd Towarzystwa Internistów Polskich (zorganizowany jako XI Sekcja Medycyny Wewnętrznej XIII Zjazdu Lekarzy i Przyrodników Polskich; Wilno, 26-29 września 1929 r.), IX Zjazd Towarzystwa Internistów Polskich (Kraków, 24-27 września 1931r.), X Zjazd Towarzystwa Internistów Polskich (w ramach XIV Zjazdu Lekarzy i Przyrodników Polskich; Wilno, 12-15 września 1933 r.), XI Zjazd Towarzystwa Internistów Polskich (Łuck, 26-29 września 1935 r.), XII Zjazd Towarzystwa Internistów Polskich (w ramach XV Zjazdu Lekarzy i Przyrodników Polskich; Lwów, 4-7 lipca 1935 r.). Zaplanowany na wrzesień 1939 r. XIII Zjazd Towarzystwa Internistów Polskich nie odbył się z powodu wybuchu wojny.

W okresie międzywojennym funkcje prezesa Towarzystwa Internistów Polskich pełnili: Witold Eugeniusz Orłowski (1925-1929); Edward Żebrowski (1929-1930); Witold Eugeniusz Orłowski (1930-1931); Mściwój Semerau-Siemianowski (1931-1936) i Włodzimierz Filiński (1935-1949).

Funkcje Sekretarzy TIP pełnili: Witołd Ziembicki (1906-1907), Walery Jaworski (1907-1911), Marian Franke (1911-1914), Władysław Pawiński (1914-1923), Zdzisław Szczepański (1923-1925), Mściwój Semerau-Siemianowski (1925-1929), Włodzimierz Filiński (1929-1931), Zdzisław Górecki (1931-1933), Józef Wacław Grott (1933-1935), Edmund Żera (1935-1946).

Witold Eugeniusz Orłowski – twórca polskiej szkoły internistycznej

Witold Eugeniusz Orłowski urodził się 24 stycznia 1874 roku w Norwidpolu, majątku w guberni mińskiej, w części Polski, która była pod zaborem Imperium Rosyjskiego. Był synem Franciszka Orłowskiego, zarządcy pobliskiego polskiego majątku Tukally Milcz i jego żony Pauliny Orłowskiej z domu Onichimowskiej.

Witold Eugeniusz Orłowski (lata międzywojenne). Z Polskiego Archiwum Medycyny Wewnętrznej

 W 1882 r. rodzina Orłowskich przeniosła się do Wilna, gdzie Witold w 1891 r. ukończył gimnazjum, otrzymując złoty medal dla najlepszego ucznia. W tym samym roku wstąpił do Wojskowej Akademii Medycznej w Petersburgu (obecnie: Wojskowa Akademia Medyczna im. S. M. Kirowa). Wykształcenie uniwersyteckie w Akademii było jedyną możliwością studiowania medycyny dla Witolda i jego dwóch braci, Zenona Orłowskiego (późniejszego znanego pulmonologa i fizjoterapeuty) oraz Mieczysława Orłowskiego (późniejszego dermatologa Wojska Polskiego), ponieważ szkoła oferowała rządowe stypendium pokrywające czesne i zakwaterowanie w mieście. Witold Eugeniusz Orłowski był jednym z najlepszych studentów w historii Akademii. Ukończył ją w listopadzie 1896 r., otrzymując dyplom z wyróżnieniem (cum eximia laude). Został również wyróżniony nagrodą Iwanowa dla najlepszego absolwenta. Po ukończeniu studiów Witold E. Orłowski został bezpłatnym asystentem w Szpitalu Uniwersyteckim Chorób Wewnętrznych w Petersburgu, kierowanym kolejno przez profesorów Fiodora Ignatiewicza Pasternackiego (1845-1902), Aleksandra Pawłowicza Fawickiego (1862-1924) i Wasilija Nikołajewicza Sirotinina (1855-1934).

Dodatkowe szkolenie podyplomowe odbył w laboratorium Siergieja Pietrowicza Botkina (1832–1889) (bakteriologia) i Iwana Pietrowicza Pawłowa (1849-1936) (fizjologa układu krążenia). Dnia 12 marca 1900 r. Witold E. Orłowski uzyskał tytuł doktora po przedstawieniu pracy zatytułowanej: K voprosu o bakteritsidnykh i rastvoriaiushchikh mochevuiu kislotu svoĭstvakh urotropina i terapevticheskom ego primienenii pri tsistitakh (O właściwościach bakteriobójczych i rozpuszczających kwas moczowy urotropiny oraz jej zastosowaniu w leczeniu infekcji pęcherza moczowego). Dnia 27 lipca 1903 r. uzyskał tzw. veniam legendi w dziedzinie medycyny wewnętrznej (odpowiednik stanowiska profesora nadzwyczajnego). Latem praktykował w uzdrowisku Jesentuki, mieście położonym w cieniu góry Elbrus u podnóża Kaukazu. Wcześniej, jeszcze jako student, prowadził laboratorium medyczne w tym słynnym uzdrowisku. 15 marca 1907 r. w drodze konkursu otrzymał stanowisko profesora nadzwyczajnego na Uniwersytecie w Kazaniu. W 1912 roku objął stanowisko kierownika Katedry Chorób Wewnętrznych, a rok później został mianowany profesorem zwyczajnym. W 1918 roku przeniósł się do Tomska (Zachodnia Syberia), a następnie do Permu, miasta położonego u podnóża Uralu, oraz do Irkucka na Syberii. Zorganizował tam szpital Czerwonego Krzyża i wykładał na tamtejszym uniwersytecie. W Irkucku Orłowski otrzymał zaproszenie i nominację na stanowisko kierownika Katedry Chorób Wewnętrznych na najstarszym polskim uniwersytecie w Krakowie, które po ponad stu latach znów stało się niepodległe. Po długiej podróży morskiej powrócił do Polski i rozpoczął pracę dydaktyczną, medyczną oraz badawczą. W 1925 roku został mianowany kierownikiem Katedry Chorób Wewnętrznych w Warszawie. W Warszawie stworzył wielkie centrum medyczne i założył oddziały skupiające się na kilku podspecjalnościach medycyny wewnętrznej. Podczas II wojny światowej, kiedy naziści zamknęli polskie instytucje edukacyjne, Witold Orłowski był zaangażowany w tajną edukację medyczną w podziemiu. Po powstaniu warszawskim był dyrektorem szpitala w Brwinowie i Grodzisku Mazowieckim. Po zakończeniu wojny powrócił (15 lipca 1945 r.) do mocno zniszczonego budynku szpitala uniwersyteckiego i rozpoczął leczenie pacjentów. W grudniu 1945 r. ponownie zorganizował kształcenie studentów medycyny na Uniwersytecie Warszawskim. Nowe władze zmusiły Witolda Eugeniusza Orłowskiego do przejścia na emeryturę 1 stycznia 1948 r. Został kierownikiem oddziału internistycznego w szpitalu miejskim w Warszawie (1948–1957), a później w Instytucie Kształcenia Podyplomowego (do 1960 r.) oraz w Regionalnym Szpitalu Warszawskim (1960–1961). Była to okazja do kontynuowania działalności badawczej. Witold E. Orłowski przeszedł na emeryturę 1 stycznia 1961 r., ale do ostatnich dni życia aktywnie zajmował się pracą redakcyjną. Zmarł w Warszawie 2 grudnia 1966 r. Witold E. Orłowski był nauczycielem wielu pokoleń internistów, wprowadzając ich w nowoczesne podejście do rozwiązywania problemów klinicznych. Jego nauka jest przekazywana z pokolenia na pokolenie, choć kolejne pokolenia internistów często zapominają, że to właśnie Witold Eugeniusz Orłowski zapoczątkował proces kształtowania interny w Polsce. Nie zawsze pamięta się również o jego roli w tworzeniu współczesnej medycyny polskiej w trudnych latach odzyskiwania i budowania niepodległości Polski.

Witold Eugeniusz Orłowski (Foto: Edward Hartwig). Narodowe Archiwum Cyfrowe w Warszawie

Lata powojenne

Pierwsze zebranie Zarządu Głównego TIP po zakończeniu II wojny światowej odbyło się w Warszawie w 1946 r. Cała przedwojenna dokumentacja towarzystwa uległa spaleniu podczas Powstania Warszawskiego. Rozpoczęto nową rejestrację organizacji i tworzenie oddziałów terenowych. W 1948 r. ukazał się pierwszy po wojnie tom Polskiego Archiwum Medycyny Wewnętrznej.

Pierwszy powojenny – XIV Zjazd Towarzystwa Internistów Polskich odbył się we Wrocławiu w dniach 26-27 września 1947 r. Tematami zjazdu były m.in. zastosowanie penicyliny w chorobach wewnętrznych oraz choroba głodowa. Ten ostatni temat to wyniki badań i obserwacji lekarzy (m.in. w getcie warszawskim) z czasu wojny. Jest on przypominany jako unikalne i tragiczne badania okresu okupacji. Materiały XIV Zjazdu TIP ukazały się jako publikacja książkowa.

Okładka materiałów XIV Zjazdu TIP. Projekt graficzny jest pracą słynnego internisty Kornela Gibińskiego (zbiory autora)

Kolejne zjazdy TIP odbyły się: XV Zjazd Towarzystwa Internistów Polskich (Gdańsk, 8-10 lipca 1949 r.), XVI Zjazd Towarzystwa Internistów Polskich (Lublin, 14-17 września 1951 r.), XVII Zjazd Towarzystwa Internistów Polskich (Warszawa, 9-10 października 1953 r.), XVIII Zjazd Towarzystwa Internistów Polskich (Szczecin, 15-17 września 1955 r.), XIX Zjazd Towarzystwa Internistów Polskich (Poznań, 26-28 października 1957 r.), XX Zjazd Towarzystwa Internistów Polskich( Gdańsk 10-12 września 1959 r.), XXI Zjazd Towarzystwa Internistów Polskich (Warszawa 14-16 września 1961 r.), XXII Zjazd Towarzystwa Internistów Polskich (Wrocław, 15-17 września 1963 r.), XXIII Zjazd Towarzystwa Internistów Polskich (Kraków, 22-24 września 1966 r.), XXIV Zjazd Towarzystwa Internistów Polskich (Poznań, 15-17 października 1970 r.).

Funkcję prezesa TIP pełnili: Jakub Węgierko (1951-1953), Antoni Falkiewicz (1953-1955), Jakub Węgierko (1955-1957), Jan Roguski (1957-1963). Sekretarzami ZG TIP byli: Halina Metelska (1946-1949), Eugeniusz Kodejszko (1949-1951), Aleksander Dawidowski (1951-1953), Kazimiera Kuczewska (1953-1955), Irena Orłowska (1955-1957), Kazimierz Wysocki (1957-1961), Maciej Gembicki (1961-1963), Alfred Gola (1963-1970).

Zbiorowy nekrolog zamieszczony w Polskim Archiwum Medycyny Wewnętrznej w 1948 r.

Polskie Archiwum Medycyny Wewnętrznej ukazywało się początkowo jako kwartalnik, potem dwumiesięcznik (1954-1956), a od 1956 r. jako miesięcznik. W 1949 r. funkcję redaktora naczelnego objął Andrzej Biernacki.

Andrzej Piotr Biernacki (z Polskiego Archiwum Medycyny Wewnętrznej)

Andrzej Piotr Biernacki urodził się 14 marca 1903 r. w Lublinie w rodzinie znanego lekarza. Po ukończeniu Liceum im. Augusta i Juliana Vetterów w Lublinie studiował medycynę w Warszawie. W 1928 r. uzyskał dyplom lekarza na Uniwersytecie Warszawskim. Ukończył podyplomowe szkolenie w Paryżu oraz w Instytucie Higieny kierowanym przez profesora Ludwika Hirszfelda w Warszawie. W 1929 roku profesor Andrzej P. Biernacki wyjechał do Brazylii jako lekarz polskiej osady „Orzeł Biały” w stanie Espírito Santo. Później prowadził badania w Instytucie Oswaldo Cruz w Rio de Janeiro. Po powrocie do Polski Andrzej Biernacki został asystentem Witolda E. Orłowskiego na II Klinice Chorób Wewnętrznych Uniwersytetu Warszawskiego. Po krótkim czasie awansował na stanowisko kierownika Oddziału Gruźliczego kliniki. Gruźlica była tematem jego licznych projektów badawczych, w tym tych realizowanych w Instytucie Carlo Forlaniniego w Rzymie. II wojna światowa przerwała jego karierę naukową i kliniczną. Po wojnie rozpoczął pracę w I Klinice Chorób Wewnętrznych w Warszawie, a od 1948 roku pełnił funkcję kierownika tej kliniki. Andrzej P. Biernacki był wybitnym naukowcem. Opublikował około 75 oryginalnych artykułów, a pod jego kierunkiem uczniowie przeprowadzili kilkaset badań. Głównymi obszarami jego badań były zmiany hemodynamiczne i hematologiczne występujące u pacjentów z gruźlicą, zaawansowaną niewydolnością krążenia oraz patofizjologia nadciśnienia. Andrzej Biernacki pełnił szereg funkcji w towarzystwach naukowych i instytucjach, w tym sekretarza naukowego Sekcji Medycznej Polskiej Akademii Nauk. Był lekarzem zainteresowanym sportem, turystyką, a także muzyką i literaturą. Jego żoną była Grażyna Bacewicz, światowej sławy skrzypaczka i kompozytorka. Andrzej Biernacki zmarł 30 lipca 1963 r. w Warszawie.

Po śmierci Andrzej P. Biernackiego przez wiele lat funkcję redaktora naczelnego pełnił syn Witolda Eugeniusza Orłowskiego, wybitny nefrolog Tadeusz Orłowski.

W 1995 r. redaktorem naczelnym Polskiego Archiwum Medycyny Wewnętrznej został Artur Czyżyk – diabetolog. W 2008 r. funkcje redaktora naczelnego objęła Anetta Undas. Od stycznia 2007 r. pełniła ona funkcję zastępcy redaktora naczelnego. Pismo jest wydawane przez wydawnictwo Medycyna Praktyczna i obecnie ukazuje się wyłącznie w jeżyku angielskim pod tytułem Polis Archives of Internal Medicine. Pismo jest najwyżej punktowanym (impact factor) polskim pismem medycyny klinicznej.

Anetta Undas

Rozwój specjalizacji szczegółowych wywodzących się w nauki o chorobach wewnętrznych

Szereg zmian dokonano w organizacji TIP i staraniach o umocnienie pozycji interny w organizacji lecznictwa w Polsce podczas kadencji Edwarda Szczeklika i Edwarda Rużyłło. Jednym z działań był rozwój sekcji TIP. Sekcje te początkowo reprezentowały specjalizacje wchodzące w skład interny i w wielu przypadkach stały się zalążkiem samodzielnych towarzystw naukowych. Tak było w przypadku Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego, które powstało na bazie Sekcji Kardiologicznej TIP. Nie oznaczało to jednak likwidacji sekcji i zgodnie z przyjętą w latach siedemdziesiątych koncepcją, dalej działająca sekcja była organem łącznikowym TIP z nowym, samodzielnym towarzystwem.

W 1975 r. wybito Medal TIP. Projektantem medalu był Edward Gorol. Niestety, na medalu widnieje błędna data powstania TIP tj. 1909 r. a nie jak powinno być poprawnie 1906 r.

Zarząd Główny TIP kadencji 1970-1976. Stoją od lewej: Marian Tulczyński (Sekcja Kardiologiczna), Kazimierz Wysocki (Główna Komisja Rewizyjna), Wiktor B. Szostak (Sekcja Żywienia i Przemiany Materii), Tadeusz Bogdanik (Sekcja Cybernetyki Medycznej).

Siedzą od lewej; Tadeusz Tulczyński, Jan Dzieniszewski (Sekretarz ZG), Kazimierz Jasiński (wice-prezes ZG), Edward Rużyłło (prezes ZG), Stanisław Kirchmayer (wice-prezes ZG), Bohdan Milewski (skarbnik), Henryka Małdyk (Sekcja Reumatologiczna)

Medal TIP (projekt Edward Gorol) (ze zbiorów autora)

Edward Rużyłło prezes TIP 1970-1976

Kolejnymi prezesami ZG TIP byli: Edward Szczeklik (1963-1970), Edward Rużyłło (1970-1976), Seweryn Łukasik (1976-1983), Tadeusz Horzela (1983-1989), Władysław Tkaczewski (1989-1992), Gerard Jonderko (1992-1995), Eugeniusz Szmatłoch (1995-1998), Józef Małolepszy (1998-2001), Irena Zimmermann-Górska (2001-2004). Funkcje Sekretarza pełnili: Jan Dzieniszewski (1970-1976),Krzysztof Wrabec (1976-1983), Jacek S. Dubiel (1983-1989), Marcin Cholewa (1989-1990), Andrzej Ryniec (1990-1992), Eugeniusz Józef Kucharz (1992-1995), Krzysztof Klimek (1995-1998), Marek Jutel (1998-2001), Mariusz Puszczewicz (2001-2004).

Wrocław 1964 r. Urodziny Edwarda Szczeklika. Od lewej: Bronisław Knaster (matematyk), Beata Bogdanikowa, Kornel Gibińki, Edward Szczeklik, Mieczysław Kędra, NN (kopia zdjęcia w zbiorach autora)

Zarząd Główny TIP w 1992 r.

Kolejne zjazdy TIP odbyły się w XXV Kongres Towarzystwa Internistów Polskich (Katowice, 20-22 września 1973 r.), XXVI Zjazd Towarzystwa Internistów Polskich (Warszawa, 20-22 września 1976 r.), XXVII Zjazd Towarzystwa Internistów Polskich (Wrocław, 23-25 września 1979 r.), XXVIII Zjazd Towarzystwa Internistów Polskich (Poznań, 23 września1983 r.), XXIX Zjazd Towarzystwa Internistów Polskich (Łódź, 26-28 września 1986 r.), XXX Jubileuszowy Zjazd Naukowo-Szkoleniowy Towarzystwa Internistów Polskich (Katowice, 22-24 września 1989 r.), XXXI Zjazd Towarzystwa Internistów Polskich (Opole, 18-20 września 1992 r.), XXXII Zjazd Towarzystwa Internistów Polskich (Łódź, 14-16 września 1995 r.), XXXIII Zjazd Towarzystwa Internistów Polskich (Wrocław, 16-19 września 1998 r.), XXXIV Zjazd Towarzystwa Internistów Polskich (Poznań, 19-22 września 2001r.). Z okazji Jubileuszowego XXX Zjazdu w 1989 r. oraz Zjazdu w Łodzi 1995 r. wybito pamiątkowe medale. W 1992 r. wprowadzone stosowane obecnie godło TIP (projekt Eugeniusza Kucharza).

Stulecie Towarzystwa Internistów Polskich

W 2006 r. odbyły się uroczystości stulecia TIP. Zaplanowane wcześniej miały na celu nie tylko przypomnienie dziejów towarzystwa, ale przede wszystkim pokazanie roli interny we współczesnej medycynie. Ważnym celem było również pokazanie naszego towarzystwa w medycynie światowej. Przygotowania do organizacji obchodów stulecia rozpoczęto już w roku 2000 r. Przy współdziałaniu Ireny Zimmermann-Górskiej (prezesa TIP 2001-2004) rozpoczęto starania o organizacje Walnego Zgromadzenia European Federantion of Internal Medicine w Polsce, a także powierzenie TIP organizacji Europejskiego Dnia Medycyny Wewnętrznej. Należy podkreślić, że dotychczas nigdy Zgromadzenie EFIM nie odbyło się w Polsce, ani w innym kraju Europy Wschodniej.

Godło obchodów stulecia Towarzystwa Internistów Polskich nawiązuje do tradycji, zgodnie z którą interna jest królową nauk medycznych, co symbolizuje korona; wieniec z liści i owoców platanu wschodniego nawiązuje do drzewa, pod którym zgodnie z przekazami miał nauczać Hipokrates

Ufundowano sztandar TIP (dar Anny Kotulskiej i Eugeniusza J. Kucharza). Na sztandarze znalazło się godło obchodów Stulecia TIP. Sztandar został wręczony podczas zakończenia Zjazdu w Katowicach w 2004 r. Ufundowano również łańcuch dla prezesa i sekretarza ZG TIP. Insygnia te oraz sztandar są używane przez cały czas od ich wprowadzenia. Funkcję prezesa kadencji 2004-2008 pełnił Eugeniusz Józef Kucharz a sekretarzem tej kadencji była Anna Kotulska.

Uroczystości Stulecia TIP podzielono na trzy główne etapy. Pierwszym była Pierwsza Gala Interny Polskiej, duża konferencja będąca przeglądem współczesnej interny. Do udziału w konferencji zaproszono przewodniczących towarzystw specjalistycznych, reprezentujących dyscypliny wyodrębnione w procesie rozwoju medycyny z nauki o chorobach wewnętrznych. Odbyło się także uroczyste spotkanie prezesów tych towarzystw. Uroczystości zakończyła Druga Gala Interny Polskiej (2007 r.)

Z okazji stulecia Eugeniusz J. Kucharz ogłosił, w języku polskim, angielskim i rosyjskim, list otwarty „Człowiek jest drogą medycyny” omawiający rozwój i problemy nauki o chorobach wewnętrznych.

Katowice 2004, wręczenie sztandaru TIP

Lewy i prawy płat sztandaru TIP

Katowice 2006 r. Prezes TIP z prezesami towarzystw wywodzących się z interny

Katowice, 2006 r. Uroczyste posiedzenie ZG TIP z przewodniczącymi oddziałów oraz przewodniczącymi sekcji.

Uroczystemu momentem był Wieczór Galowy, podczas którego wręczono tytuły członka honorowego kilku internistom polskim. Podczas wieczoru, który odbywał się w Filharmonii Śląskiej Medal Stulecia TIP nr 1 nadany symbolicznie Władysławowi Antoniemu Gluzińskiemu wręczono wnukowi założyciela TIP Przemysławowi Gluzińskiemu. Przybył on na uroczystość z żoną i synem oraz kolejnymi pokoleniami rodziny wielkiego internisty.

Koperta pierwszego dnia obiegu serii znaczków wydanych dla uczczenia Stulecia TIP

Katowice 2006 r. Przemawia Przemysław Gluziński – wnuk założyciela TIP w towarzystwie żony, syna i wnuków oraz Prezesa i Sekretarza TIP

Katowice, 2006. Wieczór Galowy obchodów Stulecia TIP: Sabina Kotlarek-Haus i Włodzimierz Januszewicz

Katowice 2006. Wieczór Galowy obchodów Stulecia TIP, od lewej: Kornel Gibiński, Ewa Małecka-Tendera, Andrzej Nowak

Kornel Gibiński i Eugeniusz Kucharz podczas Pierwszej Gali Interny Polskiej (Katowice 2006 r.)

Katowice 2006 r. Centenary Dinner, przemawia Stefan Lingren – prezydent EFIM.

Katowice 2006. Centenary Dinner, Medal Stulecia TIP otrzymują reprezentanci Szwajcarii, Rolf A. Streuli, Walter Siegenthaler, Heinrich Plüss i Philippe Jaeger

Katowice 2006, Centenary Dinner. Medale otrzymują przedstawiciele Wielkiej Brytanii: Dame Carol Black, Clare Higgens, Martin Smith

Katowice 2006. Centenary Dinner Rudolf de Châtel z małżonką

Poczta Polska wydała serię znaczków przedstawiających: Władysława Antoniego Gluzińskiego, Witolda Orłowskiego i Edwarda Szczeklika. Wydawnictwo PZWL wydało 10 książek w ramach Złotej Serii Interny Polskiej. Seria została zainicjowana przez TIP, a każda książka była oznaczona godłem TIP i posiadała przedmowę prezesa.

TIP ustanowiło Medal Stulecia. Przyznano blisko 400 medali, które otrzymali wybitni interniści z blisko 60 krajów świata. Uroczystość międzynarodowych obchodów Stulecia TIP odbyła się we wrześniu 2006 r. Udział wzięli prezesi towarzystw internistycznych z 42 krajów, obecni byli członkowie Excutive Board ISIM i EFIM i kilku byłych prezesów tych stowarzyszeń międzynarodowych. Goście zwiedzili Kraków, wysłuchali konferencji (Drugi Europejski Dzień Medycyny Wewnętrznej) w Collegium Novum (m.in. wykładu o wkładzie medycyny polskiej w rozwój interny na świecie), a wieczorem wzięli udział w Uroczystej Kolacji (Centenary Dinner). W spotkaniu wzięli udział m.in. prezydenci Royal College of Physicians w Londynie (Dame Carol Black) i American College of Physicians (Lynne M. Kirk) oraz wielu zasłużonych internistów z całego świata (m.in. Akihiro Igata, Walter Siegenthaler, Wolfgang Hiddeman, Rudolf de Châtel, Mordehai Ravid, Haim Bitterman, Karel Horký, Ivan Ďuriš, Ivica Lazurová, Thomas Kjellström).    

Awers medalu Stulecia TIP

Rewers Medalu Stulecia TIP

Przykłady książek ze Złotej Serii Interny Polskiej (lata 2005-2008)

Katowice 2007, od lewej: Jacek Musiał, Gerard Jonderko, Irena Zimmermann-Górska, Eugeniusz J. Kucharz, Eugeniusz Szmatłoch. Józef Małolepszy

Zarząd Główny TIP 2012

Warszawa 2008 r., od lewej: Andrzej Szczeklik, Eugeniusz Kucharz, Anna Kotulska, Franciszek Kokot, Robert Pieczyrak

Warszawa 2019, od lewej: Jan Duława, Jacek Imiela, Eugeniusz J. Kucharz, Tomasz Guzik

Kraków 2020. Od lewej: Michał Holecki, Jan Duława, Jacek Musiał, Jacek Imiela, Eugeniusz J. Kucharz

Współpraca międzynarodowa   

W okresie międzywojennym interniści polscy uczestniczyli w kongresach zagranicznych. Organizacja Międzynarodowych Kongresów Medycznych stopniowo traciła swoje znaczenie na rzecz kongresów określonych specjalizacji. Na uwagę zasługuje udział polskich internistów w Wszechsłowiańskim Związku Lekarzy. Aktywnym działaczem tej organizacji był założyciel TIP Władysław Antoni Gluziński. Ruch panslawistyczny zapoczątkował zjazd słowiański już w 1848 r. Dopiero jednak w 1925 r. w Dubrowniku powołano Stowarzyszenie Lekarzy Słowiańskich. Organizacja działała do 1938 r.

Po II wojnie światowej polskie organizacje nie współpracowały z organizacjami państw zachodnich. W 1948 r. powstało International Society of Internal Medicine. Pierwszy światowy kongres internistów odbył się w 1950 r. TIP nie mógł należeć do tej organizacji, lecz Ministerstwo Zdrowia wysyłało kilku internistów jako obserwatorów kolejnych zjazdów. W 1956 r. TIP został członkiem tej federacji a w 1958 r. w kolejnym kongresie w Filadelfii uczestniczyła już oficjalna delegacja TIP. Kontakty z International Society of Internal Medicine uaktywnił Edward Rużyłło. W wyniku jego starań Polska miała być po raz pierwszy miejscem organizacji światowego kongresu medycyny wewnętrznej w 1968 r. Niestety, w tym roku doszło do inwazji wojsk radzieckich i wojsk krajów sprzymierzonych, w tym Polski, na Czechosłowację i całkowicie niesłusznie część światowej społeczności internistów łączyła to działanie z rolą polskich lekarzy i zbojkotowała kongres. W tej sytuacji Edward Rużyłło zorganizował jedynie Międzynarodowe Sympozjum Medycyny Wewnętrznej w Warszawie.

W 1969 r. powstało Europejskie Towarzystwo Medycyny Wewnętrznej (L’Association Européenne de Médecine Interne). Było to stowarzyszenie indywidualnych lekarzy internistów z Europy a nie związek narodowych towarzystw medycyny wewnętrznej. Ze względu na to, ze Ministerstwo Zdrowia nie wyraziło zgody na opłacanie składek dewizowych dla poszczególnych członków, Polacy nie mogli uczestniczyć w pracach tego towarzystwa. Wiele działań w celu zmiany tej sytuacji prowadził prezes TIP Edward Rużyłło. W 1996 r. Association Européenne de Médecine Interne i Forum Prezydentów Towarzystw Internistycznych (Forum des présidents des sociétés nationales de médecine interne) powołało European Federation of Internal Medicine (EFIM). Organizacja skupia europejskie towarzystwa naukowe zajmujące się medycyną wewnętrzną, a TIP od pierwszych lat jest członkiem tej organizacji. Pierwszymi i wieloletnimi przedstawicielami TIP w Radzie Międzynarodowej EFIM (EFIM International Council) byli Eugeniusz Kucharz i Anna Kotulska. W 2005 r. Eugeniusz Kucharz został wyróżniony tytułem członka honorowego EFIM (Paryż 2005 r.). Był przez wiele lat członkiem Rady Naukowej czasopisma EFIM – European Journal of Internal Medicine. Obecnie z EFIM współdziała Michał Holecki oraz grupa młodych internistów z TIP.

Katowice 2006 r. Pierwsze w Polsce i Europie Środkowej Walne Zgromadzenie European Federation of Internal Medicine

Kontakty TIP z International Society of Internal Medicine (ISIM) zostały wznowione w 1992 r. Ówczesny sekretarz ZG TIP Eugeniusz Kucharz pojechał do Sekretarza Generalnego ISIM Rolfa A. Streuliego. W wyniku rozmów Rolf A. Streuli przyjechał do Polski, a w następnym  1993 roku zorganizowano wspólną konferencję szkoleniową „Postępy w medycynie wewnętrznej”. Jej organizatorami był ISIM i TIP, a odbyła się w Katowicach. Na konferencję TIP zaprosił przedstawicieli towarzystw internistycznych jeszcze nie należących do ISIM (m.in. Litwy, Łotwy, Estonii, Białorusi). Po rozmowach z Sekretarzem Generalnym ISIM Rolfem A. Streulim kraje te złożyły akces do ISIM. W 1994 r. podczas Kongresu ISIM Eugeniusz Kucharz został wybrany do Executive Board of ISIM. Funkcje we władzach ISIM pełnił przez najdłuższy dopuszczalny statutem okres tj. do roku 2000. W tym czasie przyczynił się do wstąpienia kilku krajów do tej organizacji. Kończąc kadencje otrzymał tytuł członka honorowego ISIM. Współpraca z ISIM jest kontynuowana. Towarzystwo jest współorganizatorem kursu MIRCIM a przewodniczący ISIM wielokrotnie odwiedzali Polskę. Adri Kok i Virginia Hood otrzymały członkostwo honorowe TIP. Wcześniej został tak wyróżniony Rolf A. Streuli.

Tychy 2003 r. Delegacja ISIM i goście zagraniczni konferencji ISIM

W dniach 26-27 kwietnia 1996 r. w Grado odbył się pierwszy Kongres Internistów Europy Środkowej (1st Mitteleurope-Countries Meeting of Internal Medicine). Kongres nawiązywał do dawnej współpracy lekarzy obszaru Cesarstwa Austro-Węgierskiego, a także do ograniczeń w wyjazdach lekarzy z Europy wschodniej. Kolejne spotkania odbyły się w Ołomuńcu oraz w Wiśle. Kongres w Wiśle zorganizowany przez TIP miał charakter kongresu środkowoeuropejskiego. Podczas tego spotkania z inicjatywy TIP doszło do podpisania deklaracji współpracy internistów regionu, zwanej Deklaracją z Wisły. Kolejne kongresy odbyły się w Wiedniu (1999 r.) i Igalo (2000 r.). W kolejnych latach zaprzestano organizacji regionalnych kongresów, a kraje w nich uczestniczące włączyły się w działalność EFIM.

Wisław 1998 r. Sygnatariusze Deklaracji z Wisły

Od roku 2000 organizowane były przez TIP i Słowackie Towarzystwo Medycyny Wewnętrznej coroczne konferencje, adresowane przede wszystkim do młodych internistów obu naszych krajów, pod nazwą Polsko-Słowackie Dni Internistyczne. Odbyło się 13 takich konferencji. Organizowane były również konferencje Polsko-Czeskie (6 konferencji) i jedna konferencja Polsko-Litewska.

Ważną formą współdziałania międzynarodowego są kursy McMaster International Review Conference of Internal Medicine (MIRCIM), których organizatorem jest Medycyna Praktyczna, a współorganizatorem TIP. Konferencje odbywają się corocznie w Krakowie na początku maja. Są to szeroko znane na świecie konferencje naukowo-szkoleniowe i cieszą się ogromny zainteresowaniem, a współpracę podjęło kilkanaście towarzystw internistycznych z całego świata. Podczas konferencji odbywają się sesje współorganizowane przez ISIM, EFIM, a także American College of Physicians.

Kraków 12 maja 2023 r. Wręczenie Adri Kok dyplomu członka honorowego TIP i statuetki Zasłużony dla interny polskiej. Od lewej: Adri Kok, Jan Duława, Eugeniusz Kucharz, Piotr Gajewski

Ostatnie dekady

Od 2002 r. organizowane są coroczne Krajowe Konferencje Szkoleniowe Towarzystwa Internistów Polskich – Postępy w chorobach wewnętrznych (w skrócie INTERNA + rok). Pierwsza konferencja odbyła się w Krakowie 10-11 maja 2002 r.

Kraków, 2022 r. Przemawia prezes TIP Jan Duława podczas otwarcia Krajowej Konferencji Szkoleniowej TIP

Kolejnymi prezesami TIP byli: Jacek Musiał (2008-2012), Tomasz Guzik (2012-2016), Jacek Imiela (2016-2022), Jan Duława (2022-2026). Prezesem-elektem kadencji 2026- jest Michał Holecki. Funkcję sekretarzy pełnili: Piotr Gajewski (2008-2012, 2012-2016), Wojciech Szczeklik (2016-2022), Zbigniew Heleniak (2022-2026). Kolejne zjazdy TIP odbyły się: XXXVI Zjazd Towarzystwa Internistów Polskich, (Warszawa, 24-26 Kwietnia 2008 r.), XXXVII Zjazd Towarzystwa Internistów Polskich, (Kraków 12-14 kwietnia 2012 r.), XXXVIII Zjazd Towarzystwa Internistów Polskich, (Kraków 18 maja 2016 r.), XXXIX Zjazd Towarzystwa Internistów Polskich (Kraków 19 maja 2022 r.).

Eugeniusz Józef Kucharz